Tężyczka jawna, utajona, spazmofilia i hipomagnezemia - o co w tym chodzi?

Na początek krótkie rozróżnienie czym jest tężyczka. Niestety w wielu źródłach następuje mylenie pewnych pojęć, stąd duży chaos informacyjny. Jest to choroba stosunkowo mało znana (tak wśród pacjentów jak i lekarzy niestety), którą ciężko opisać w dwóch słowach a jednocześnie potrafiąca nieźle uprzykrzyć życie i dać w kość.

Mówiąc krótko tężyczka jest to nadpobudliwość nerwowo-mięśniowa. Choruje układ nerwowy - stąd duże spektrum objawów. W międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-10 można ją znaleźć w kilku miejscach:

# R29.0 "Tężyczka"

# F44.5 "Drgawki dysocjacyjne"

# P71.3 "Tężyczka noworodkowa bez niedoboru wapnia lub magnezu "

# P71.4 "Przemijająca niedoczynność przytarczyc noworodkowa "

# E20.9 "Niedoczynność przytarczyc, nieokreślona"

# E89.2 "Pozabiegowa niedoczynność przytarczyc"

Tak to wygląda  w przepisach, natomiast z reguły wyróżnia się 2 podstawowe typy tężyczki: jawną i utajoną.

 

 Tężyczka jawna (inaczej nazywana tężyczką hipokalcemiczną) powstaje w  wyniku niedoboru wapnia. Bardzo często jest ona związana z niedoczynnością przytarczyc (lub stanem po ich wycięciu) oraz niedoborem witaminy D. Rolą przytarczyc jest wydzielanie parathormonu (PTH), który reguluje poziom wapnia w organizmie. Brak tego hormonu równa się niedoborowi wapnia (hipokalcemii). Również witamina D uczestniczy w procesie przyswajania wapnia, więc jej niedostateczny poziom także skutkuje niedoborami wapnia. Warto dodać, że przy tężyczce jawnej równolegle występuje niedobór magnezu, ale o magnezie za chwilę. Objawy tężyczki jawnej są dość charakterystyczne, następują gwałtowne ataki z przykurczem kończyn, w skrajnym wypadku może dojść do śmierci w wyniku zacisku krtani. W wielu opracowaniach można znaleźć opisy właśnie tężyczki jawnej i to o niej lekarze wiedzą stosunkowo najwięcej.

Tężyczka utajona (normokalcemiczna), jak sama nazwa wskazuje, nie jest taka oczywista. Choroba często przebiega właśnie w ukryciu, wiele z objawów jest niespecyficznych np. bóle głowy, rozdrażnienie, bóle mięśni, zmęczenie (więcej o objawach tu). W tym wypadku we krwi poziom wapnia jest w normie a przyczyną objawów jest niedobór magnezu (hipomagnezemia). Ze względu m.in. na aktualne tempo życia, dietę ubogą w magnez, można ją w zasadzie nazwać chorobą cywilizacyjną. Wiele osób choruje nawet o tym nie wiedząc, zwalając objawy na karb przemęczenia lub wędrując po psychiatrach próbując wyleczyć nerwicę. Największy problem polega na tym, że badanie poziomu magnezu we krwi jest niemiarodajne. W płynach ustrojowych znajduje się jedynie 1% całego magnezu w organizmie i często, pomimo dużego deficytu magnezu w tkankach, wyniki z krwi są w normie. Jedynym badaniem, które może potwierdzić występowanie tężyczki (zarówno jawnej jak i utajonej) jest próba ischemiczna tzw. tężyczkowa.

Inne określenia jakie można spotkać to spazmofilia oraz tężyczka hiperwentylacyjna. W wyniku hiperwentylacji (szybkiego/głębokiego oddychania) czy to z powodu ćwiczeń fizycznych, ataku paniki czy np. zwyrodnień kręgosłupa dochodzi do zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. We krwi jest zbyt dużo tlenu a zbyt mało dwutlenku węgla czego skutkiem jest zmiana pH krwi i tzw. zasadowica oddechowa. W efekcie występuje atak tężyczkowy tj. skurcze mięśni, duszności, zawroty głowy i tym podobne. Wielu lekarzy łączy tężyczkę hiperwentylacyjną jedynie z nerwicą i w związku z tym bardzo często chory traktowany jest jak przewrażliwiony hipochondryk. Dostaje leki na uspokojenie (które maskują objawy), ewentualnie kierowany jest do psychiatry. Niestety. Jeżeli hiperwentylacja wywołuje nadpobudliwość to należy podejrzewać niedobory magnezu (a więc i tężyczkę utajoną). Leki w niektórych przypadkach są oczywiście konieczne i tężyczka często towarzyszy nerwicy, ale przyczyny mogą leżeć gdzie indziej i nie należy tego lekceważyć. Sam niedobór magnezu może wywoływać objawy nerwico-podobne, łącznie z atakami paniki i stanami lękowymi. Należy bardzo uważać na lekarzy, którzy na pierwszy rzut oka diagnozują u nas nerwicę ("A bo Pani taka nerwowa, przecież widzę") i często pomimo diagnozy tężyczki chory nie otrzymuje właściwego leczenia.

Więcej wkrótce!